Brža od bolesti

post image 1

Ova nedelja januara protiče u znaku Evropske nedelje prevencije karcinoma grlića materice, podmukle bolesti od koje u svetu svake godine oboli oko 500 000 žena a umre polovina.
Prema stopi oboljevanja od raka grlića, Srbija je na 4.mestu, posle Rumunije, Litvanije i Bugarske, a po smrtnosti od ove bolesti - na nezavidnom drugom mestu u Evropi.
Učestalost u odnosu na zemlje EU je trostruko veća.
Uzrok ove pošasti je u preko 90% slučajeva humani papiloma virus,koji je u prirodi prisutan u oko 150 sojeva, a određeni broj je prijemčiv za tkivo grlića i donjeg genitalnog trakta žene. Starosna distribucija je najzastupljenija od 45-49 i 74-79 god,ali je primećeno pomeranje starosne granice ka mlađim godinama (30).
Osnovu prevencije predstavlja tzv sekundarna prevencija,tj citološki( Papanicolau ) pregled .
Oportuni( individualni)) ili organizovani (pozivanje određenih starosnih grupa žena ili pozivanje po biračkim ili kakvim drugim evidencionim spiskovima) ima za cilj otkrivanje-detekciju i lečenje prekanceroznim,tj ranih stadijuma bolesti,kada je ova bolesti izlečiva u oko 90% slučajeva, a prevenira se oko 80% slučajeva raka.

Primarna prevencija obuhvata zdravstveno prosvećivanje koje bi trebalo započeti od najranijeg uzrasta(seksualno i higijensko ),kao i vakcinacija,o kojoj se u svetu govori i primenjuje već 10 god, a kod nas je tek unazad godinu dana odobrena i preporučena od12 te god života( polivalentna-obuhvata 2-9 tipova virusa).

U Srbiji je 2008 god donet Nacionalni program skrininga, dopunjen 2013, u skladu sa Evropskim vodičem kliničke prakse za skrining grlića materice. Fokus programa su obavezni ginekološki pregledi sa uzimanjem uzorka za citološki pregled i interpretaciju po konvencionalnoj i Bethesda nomenklaturi.

Zbog višedecenijskih problema u sprovođenju,ove,najjeftinije,i u sadejstvu sa kolposkopijom(posmatranje grlića pod uveličavajućim optičkim sistemina), što je u Srbiji zagarantovano osnovnim sistemom zdravstvene zaštite,tj,osnovim ljudskim pravom na zdravlje,u cilju motivacije pacijenata, i omasovljenja skrininga sprovodi se organizacija edukacije pacijenata i medicinskog kadra,kao i permanentna kontrola kvaliteta rada i sve češća i zastupljenija promocija istih kreativnim medijskim kampanjama.
No, u osobnosti svake žene  treba da postoji svest o očuvanju svog telesnog i mentalnog zdravlja i osnovni higijenski manir- ginekološki pregled jednom godišnje.